Aralýk ayýnda Avrupa Hesap Sistemi'ne geçiþle milli gelirin bir gecede yüzde 20-35 aralýðýnda artmasý bekleniyor. Bununla birlikte Türkiye, dünyada kiþibaþýna düþen milli gelir sýralamasýnda 13 ile 19 basamak yükselecek.


Türkiye Ýstatistik Kurumu'nun (TÜÝK) Avrupa Hesap Sistemi'ne (ESA) uyum nedeniyle milli gelir hesabýnda yapacaðý yöntem deðiþikliði aralýk ayýnda hayata geçiriliyor. 2005 yýlýnda Birleþmiþ Milletler sisteminden ESA'ya geçmeye çalýþan ancak bunu baþaramayan TÜÝK'in aralýk ayýnda ESA'ya göre açýklayacaðý milli gelirde bir gecede yüzde 20 ile 35 arasýnda yükseliþ olacaðý tahmin ediliyor. Milli gelirin yeni hesaplama nedeniyle yüzde 20 artmasý durumunda Türkiye 1 gecede kiþi baþýna düþen milli gelir sýralamasýnda 13, yüzde 35'lik bir revizyonda ise 19 ülkeyi geride býrakacak ve 68'inci sýradan 49'uncu veya 55'inci sýraya çýkacak. Bir baþka ifadeyle Türkiye'de 2006 yýlýnda 5.477 dolar olan kiþi baþýna düþen milli gelir yeni hesaplamayla 8 bin dolarýn üzerine çýkacak ve hükümetin 2013 yýlý için belirlediði 10 bin dolarlýk hedefi 1 günde oldukça yaklaþýlacak.

SAÐLIKLI ANALÝZLER YAPILACAK

Türkiye'nin aralýk ayýnda uygulamaya baþlayacaðý yeni hesaplama yönetimine Yunanistan bundan 1 yýl önce geçti. Mili gelir hesaplamasýndaki revizyonun ardýndan Yunanistan'ýn milli geliri hesaplama deðiþikliði nedeniyle 1 gecede yüzde 25,6 oranýnda arttý. Ancak Avrupa Birliði Ýstatistik Ofisi (Eurostat) pazartesi günü yaptýðý açýklamada, Yunanistan'ýn milli gelirinde hesaplama nedeniyle yaþanan artýþýn yüzde 10 olarak belirlenmesine karar verdi. Raymond James Baþekonomisti Özgür Altuð yeni hesaplama yöntemine geçiþle milli gelirin yüzde 25 artmasýný beklendiðini ifade ederek "Yeni hesaplamayla daha saðlýklý analiz yapma imkanýna kavuþacaðýz" dedi. Dolayýsýyla Türkiye'nin aralýk ayýnda yeni hesaplamaya geçiþle birlikte milli gelirde Yunanistan'daki gibi yüzde 25'lik bir artýþýn olacaðý uzmanlar arasýnda genel kaný durumunda.

Öte yandan TÜÝK, ESA'ya geçiþ çerçevesinde Avrupa Birliði Ýstatistik Ofisi (Eurostat) yetkilileriyle beraber çalýþýrken Türkiye'nin yeni hesaplama nedeniyle tam üye olmadýðý için Avrupa Birliði'nden bir onaya ihtiyacý bulunmuyor. Ayrýca adrese dayalý nüfus kayýt sistemine geçiþle mevcut nüfusa ulaþýlamayacaðý ve hesaplamalarda kullanýlan nüfusun daha altýnda bir rakam çýkacak olmasý da kiþibaþýna düþen milli gelirde artýrýcý bir diðer etken olacak.

CARÝ AÇIK ORANI ÝYÝLEÞECEK

Milli gelir hesabýndaki deðiþiklikle yaþanacak revizyon genelde milli gelire oranýyla deðerlendirilen birçok makroekonomik göstergede de olumlu etkiye neden olacak. Öyleki Türkiye'de geçmiþ yýllarda yaþanan ekonomik krizlerin fitilini ateþlediði söylenen cari iþlemler dengesindeki açýðýn milli gelire oraný da yeni hesaplamayla birlikte azalacak. 2006 yýlýnda 31.2 milyar dolarlýk cari açýðýn bu yýl Merkez Bankasý'nýn son açýkladýðý beklenti anketine göre, 33.9 milyar dolara çýkmasý bekleniyor. Milli gelir hesabýnda bir revizyona gidilmemesi halinde Türkiye'nin Gayri Safi Yurtiçi Hasýla'sýnýn (GSYÝH) yüzde 5'lik büyüme ve yüzde 7'lik enflasyon gözününe alýndýðýnda 646 milyar 892 milyon YTL'ye çýkacaðý tahmin ediliyor. Ortalama dolar kurunun bu yýl 1.31 YTL seviyelerinde oluþacaðý varsayýmýna göre Türkiye'de GSYÝH, 2007'de 493.2 milyar dolar seviyesine ulaþacak.

Ancak yeni milli gelir hesabýna göre yaþacak artýþ hesaplamaya dahil edildiðinde GSYÝH bu yýl 592-873.3 milyar dolar aralýðýna yükselebilir. Dolayýsýyla 2006 yýlýnda yüzde 7,82 düzeyinde gerçekleþen cari iþlemler açýðýnýn milli gelire oraný ESA'ya geçiþle birlikte yüzde 5,1'e kadar inebilir. Milli gelir hesabýnda herhangi bir deðiþiklik olmadýðý bir ortamda ise cari açýðýn milli gelire oranýnýn yüzde 6,9 seviyesinde gerçekleçmesi bekleniyordu.

FDF'DE REVÝZYON GEREKEBÝLÝR

Öte yandan milli gelir hesaplamasýndaki revizyonla Faiz Dýþý Fazla (FDF) hedefi de tutturulamayacak. Öyleki Uluslararasý Para Fonu (IMF) ile yürütülen stand-by anlaþmasýnýn önemli kalemlerinden biri olan ve yüzde 6,5 olarak belirlenen FDF'nin milli gelire oraný GSYÝH'daki artýþla birlikte gelecek dönemlerde bu hedefin aþaðýya çekilmesi gündeme gelebilir. Öyleki yüzde 5,58'i merkezi bütçeden yüzde 1'i de Kamu Ýktisadi Teþekkülleri'nden (KÝT) olmak üzere belirlenen yüzde 6,5'lik FDF'nin milli gelir artýþýyla yüzde 5'lere kadar inebileceði hesaplanýyor.

Milli gelir hesaplamasýndaki deðiþiklik kamu borç stoðunun ve dýþ borç stoðunun GSYÝH'ye oranýnda da hýzla düþeþe neden olacak. 2007 yýlýnda milli gelirin yüzde 43,4'ü kadar olmasý hedeflenen toplam kamu borç stoðunun hesaplamadaki deðiþiklikle yüzde 32-36 aralýðýna inmesi bekleniyor.

Bu yýlýn ikinci çeyreðinde açýklanan 226.3 milyar dolarlýk toplam dýþ borç stoðunun milli gelire oraný ise yeni hesaplamayla yüzde 46 seviyelerinden yüzde 34-34 aralýðýna inecek.

ESA'ya geçiþ sadece milli gelir deðil, ödemeler dengesi, mali devlet hesaplarýnda da deðiþiklik olacak. ESA sistemi alt verilerde gelir, devlet yardýmlarý, yerel harcamalar gibi detaylarda da uyum gerektiriyor. Milli gelirde ESA'ya geçiþ bütün alt bilgi sistemleriyle birlikte düþünüldüðünde tamamlanmasýnýn zaman alacaðý belirtiliyor. TÜÝK Baþkaný Ömer Demir, bu sürecin 2010-2011'de tamamlamayý hedeflediklerini söylemiþti. ESA'ya uyum kapsamýnda alt alanlardaki her birinde iyileþtirme yapýlacak. ESA milli gelir hesaplarýnýn 'doðrudan bilgi alma' yoluyla yapýlmasýný öngörüyor. Ancak TÜÝK, 'doðrudan bilgi alma'nýn mümkün olmadýðuý yerlerde dolaylý yöntemlerle bilgi almaya devam edecek.